ضرورت توجه به صنایع دستی هویت بخش جیرفت/ قفل بازارچه دائمی صنایع دستی جیرفت کی شکسته می شود

میراث هلیل/ مژده مشایخی

بیستم خردادماه، روز جهانی صنایع دستی، در حالی از راه رسید که جیرفتِ کهن، مهد تمدنی به قدمت پنج هزار سال، شرمنده هنرمندان خود مانده است.

در این خطه تاریخی، جایی که تمدن  کنارصندل همچون نگینی در دل خاک می‌درخشد و سفال‌های اسطوره‌ای آن زبانزد جهان است، هنرمند زنده صنایع دستی اش، نه مکانی برای عرضه دارد، نه غرفه‌ای، نه حتی سقف کوتاهی برای فروش تولیدات هنری خود.

هنرمندان صنایع دستی مشکلات‌ فراوانی در تهیه مواد اولیه و خام دارند به طوری که با  تورم‌ افسار گسیخته قادر به تهیه آن نیستند، گران هم که بخرند و تولید کنند بازاری نیست؛ مانده اند چه باید بکنند.

حال هنرمند جیرفتی نیز مانند هنرمندان سایر نقاط کشور، خوب نیست. چند سال قبل‌کرونا بازارها را تعطیل کرد و سپس جنگ‌ها مسیر صادرات را بست، اما در جیرفت، یک درد مضاعف دبگر هم وجود دارد: بی‌سرپناهی مطلق برای عرضه تولیدات و نبود بازارچه دائمی صنایع دستی با وجود وعده های چندین ساله مسئولان.

ظروف سفالی با نقش‌های اساطیری، حصیرهایی که از دل کویر و تاریخ برخاسته‌اند، همگی در خانه‌ها تولید می‌شوند، اما برای فروش، هنرمند جیرفتی چاره‌ای جز دست‌ به‌ دست شدن تولیدش یا اگر بتواند از عهده پرداخت هزینه های غرفه در نمایشگاهی موفتی براید و تولیدش را عرضه کند؛ این در حالی است که کیفیت و اصالت هنر جیرفت، بی‌تردید همطراز با همان تمدن ۵۰۰۰ ساله‌ای است که موزه‌ها برای دیدنش صف می‌بندند.

تناقض تلخ اینجاست: تمدن زیرخاکی، کاوشگر دارد، متولی دارد، موزه دارد، اعتبار دارد. اما تمدن زنده – سفالگری که با دستانش پنج هزار سال را تکرار می‌کند – حتی یک بازارچه دائمی ندارد.

اگر همین امروز فکری نشود، دیری نمی‌پاید که جیرفت نیز مانند بسیاری از شهرها، هنرمندانش را از دست می‌دهد؛ البته خیلی از هنرمندان جیرفت، حرفه خود را رها کرده، به کارهایی بیگانه با اصالتشان تن می‌دهند.

در روز جهانی صنایع دستی، فریاد هنرمند جیرفتی از پس کوچه‌های شهر بلند است: تمدن دیروز ما را می‌شناسند، اما هنر امروز ما که نشات گرفته از همان‌تمدن کهن است را نمی‌بینند.