مراتع؛ سفره تولید و سدی در برابر فرسایش خاک/ تأکید بر بهره‌برداری اصولی از گیاهان دارویی

به گزارش میراث هلیل، امروز یکشنبه ۲۷ اردیبهشت ماه، همایش روز ملی مرتع و مرتع داری با حضور مرتع داران جنوب کرمان در بخش اسفندقه جیرفت  برگزار شد.

مراتع نه‌تنها بستر اصلی تأمین علوفه و گیاهان دارویی هستند، بلکه نقش کلیدی در کنترل سیل، تغذیه آب‌های زیرزمینی و جلوگیری از گردوغبار دارند. با این حال، بهره‌برداری غیراصولی، چرای مفرط و برداشت بی‌رویه گیاهانی دارویی، این سرمایه ملی را تهدید می‌کند.

قاسم رحیمی‌نیا، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری جنوب کرمان، اظهار داشت: از سال گذشته، ۲۵ اردیبهشت به عنوان «روز مرتع» نامگذاری شده است. امسال نیز این روز مصادف با «سال مرتع» است؛ سال ۲۰۲۶ به عنوان سال مرتع، مرتع‌داری و عشایر نامگذاری شده است.

همایش روز ملی مرتع و مرتع داری با حضور مرتع داران جنوب کرمان در سرخوئیه اسفندقه برگزار شد.

وی در خصوص وضعیت مراتع جنوب کرمان گفت: مساحت کل اراضی ملی جنوب کرمان ۳ میلیون و ۶۵۰ هزار هکتار است  و ۲ میلیون ۴۰۰ هزار هکتار سطح مراتع می‌باشد.

به گفته رحیمی‌نیا، ۶۳۲ هزار هکتار مراتع ییلاقی وجود دارد که اسعندقه با سطح مراتع ۱۸۶ هزار هکتاری بیشترین مساحت مراتع در جنوب کرمان را داراست و همچنین یک میلیون و ۱۸۱ هزار هکتار مراتع قشلاقی داریم و یک میلیون و ۹۰۰ هزار هکتار از مراتع ممیزی شده است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری جنوب کرمان، افزود: کل دام موجود در مراتع یک میلیون و ۷۷۸ هزار است که ۷۹۵ رأس دام مجاز در چرای مراتع است و ۸ هزار و ۲۹۳ بهره‌بردار در این مراتع فعالیت می‌کنند.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری جنوب کرمان تاکید کرد: بهره‌برداری از گیاهان دارویی توسط مرتع داران فقط باید در قالب طرح و قرارداد و در چارچوب قانونی انجام شود.

وی اضافه کرد: مراتع نه‌تنها بستر اصلی تأمین علوفه و گیاهان دارویی هستند، بلکه نقش کلیدی در کنترل سیل، تغذیه آب‌های زیرزمینی و جلوگیری از گردوغبار دارند. با این حال، بهره‌برداری غیراصلی، چرای مفرط و برداشت بی‌رویه گیاهان دارویی، این سرمایه ملی را تهدید می‌کند.

مراتع؛ سفره تولید 

رحیمی‌نیا، تأکید کرد: مراتع به‌عنوان بستر و سفره تولید در جهان و منطقه مطرح هستند. در دوران جنگ تحمیلی نیز به لطف وجود مراتع غنی، هیچ مشکلی در تأمین علوفه دام و تولیدات نداشتیم.

فواید چندلایه مراتع؛ از گیاهان دارویی تا مهار سیل

به گفته مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری جنوب کرمان، مرتع تنها جای چرای دام نیست. بهره‌برداری از گیاهان دارویی موجود در دل مراتع، یکی دیگر از منافع اقتصادی آن است، همچنین مرتع با افزایش نفوذ آب به سفره‌های زیرزمینی باعث تقویت این سفره های اب می شوند و از سیل جلوگیری کرده و مانع فرسایش خاک می‌شود. زیبایی طبیعی و کاهش گردوغبار از دیگر مزایای مراتع است؛

رحیمی‌نیا به نمونه جازموریان اشاره کرد و گفت: در منطقه جازموریان، پس از بارندگی، شدت گردوغبار به‌طور محسوسی کاهش می‌یابد.

وظیفه مسئولان؛ ممیزی، طرح جامع و حمایت از مرتعداران

وی خواستار انجام ممیزی و شناسایی دقیق مراتع و تهیه «طرح جامع مرتعداری» شد. او تأکید کرد: «مرتعدار باید در چارچوب قانون، مجاز به هرگونه بهره‌برداری در محدوده مرتع خود باشد.

وظیفه مردم؛ حفاظت، رعایت فصل چرا و پرهیز از چرای مفرط

رحیمی نیا هشدار داد: نابودی مرتع به معنای نابودی فرهنگ عشایری است. او گفت: اگر مرتع نباشد، رعایت فصل چرا ممکن نیست. چرای مفرط نیز یکی از مهم‌ترین عوامل تخریب مراتع است.

هشدار درباره برداشت غیرمجاز گیاهان دارویی

مدیرکل منابع طبیعی جنوب کرمان در ادامه به فصل برداشت گیاهان دارویی اشاره کرد و گفت: اکنون فصل برداشت گیاهان دارویی است اما فصل برداشت زیره (که هنوز گل داده) یا آویشن نیست.

وی با انتقاد از شیوه برخی بهره‌برداران افزود: متأسفانه برخی افراد در برداشت گباهان‌دارویی باعث نابودی کانل آن گیاهان می شوند مثلا آویشن را همراه با ریشه برمی‌دارند که این کار تخریب‌کننده است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری جنوب کرمان تاکید کرد: بهره‌برداری از گیاهان دارویی توسط مرتع داران فقط باید در قالب طرح و قرارداد و در چارچوب قانونی انجام شود.

به گزارش میراث هلیل، مراتع کرمان گنجینه‌ای فراتر از چراگاه هستند؛ اما بی‌توجهی به اصول بهره‌برداری و نبود نظارت کافی، آن‌ها را در مسیر فرسایش و نابودی قرار داده است؛ کارشناسان بر ضرورت اجرای طرح‌های جامع مرتعداری، فرهنگ‌سازی برای بهره‌برداران و برخورد قانونی با برداشت‌های مخرب تأکید دارند.

همایش روز ملی مرتع و مرتع داری با حضور مسئولان و مرتع داران جنوب کرمان در سرخوئیه علیا در اسفندقه برگزار شد.